Budowa fabryk chipów w USA: do 2030 r. zabraknie 157 tys. pracowników

Niedobór kadry zagraża pipeline’owi amerykańskich fabryk wartemu 400 mld USD

Nowa analiza branżowa ostrzega, że do 2030 r. w Stanach Zjednoczonych może brakować nawet 157 tys. pełnoetatowych wykwalifikowanych pracowników przy produkcji półprzewodników – luka, która zdaniem analityków może opóźnić budowę wielomiliardowych zakładów w Arizonie, Teksasie, Nowym Jorku, Kalifornii i Ohio. Raport, opublikowany 7 lipca, przygotowały McKinsey & Co., grupa branżowa SEMI oraz National Science Foundation; łączy on ankiety pracodawców z modelowaniem rynku pracy – podają Bloomberg i Straits Times.

Deficyt ma być najbardziej dotkliwy w pięciu stanach – Teksasie, Kalifornii, Arizonie, Nowym Jorku i Ohio – które łącznie skupiają lwą część planowanych lub budowanych zakładów półprzewodnikowych. Jak szacuje raport, do 2030 r. ok. 74 proc. nieobsadzonych stanowisk w branży półprzewodnikowej będzie dotyczyło produkcji, a 60 proc. – inżynierii; niemal trzy czwarte ankietowanych pracodawców już teraz sygnalizuje poważne trudności w rekrutacji inżynierów.

Na szali wiszą miliardy zapowiedzianych inwestycji

Luka kadrowa bezpośrednio zagraża kluczowym projektom z przemysłowego programu prezydenta USA Donalda Trumpa. Straits Times, powołując się na raport, wymienia planowaną inwestycję Taiwan Semiconductor Manufacturing Co. o szacowanej wartości 265 mld USD w ok. tuzin zakładów produkcji i pakowania chipów w Arizonie, wizję Micron Technology dotyczącą produkcji chipów pamięci w Nowym Jorku za 100 mld USD, zakład logiczny Samsung Electronics w Teksasie oraz opóźnioną inwestycję Intela w Ohio za 28 mld USD, która ruszy, gdy produkcja wejdzie na wyższe obroty.

Jeśli luka nie zostanie zażegnana, ostrzegają autorzy raportu, niedobór kadry może podważyć nie tylko angażowany prywatny kapitał, lecz także dotacje federalne przyznane na mocy ustawy Chips and Science Act z 2022 r. na odbudowę krajowych mocy produkcyjnych chipów.

Dlaczego tak niewielu inżynierów trafia do branży chipów

Raport wiąże niedobór ze strukturalnym problemem „lejka”: jedynie ok. 3 proc. amerykańskich studentów inżynierii trafia ostatecznie do przemysłu półprzewodnikowego – większość wybiera lepiej płatne posady w oprogramowaniu i sztucznej inteligencji. – Po prostu nie ma wystarczająco dużo talentów do podziału – powiedziała Bloombergowi Taylor Roundtree, partnerka w McKinsey, która współtworzyła analizę. – Ludzie zaczynają sobie uświadamiać, że potencjalna luka jest tak duża, że wspólnie muszą ją rozwiązać.

Ustawa Chips Act z 2022 r. przyznała National Science Foundation do 2027 r. 200 mln USD na finansowanie rozwoju kadr poprzez organ o nazwie National Network for Microelectronics Education. Finansowane z Chips Act programy techniczne poszerzyły pulę techników fabrycznych, czytamy w raporcie, ale w potrzebach kadrowych w zakresie inżynierów produkcji i sprzętu „ledwo zrobiły wgniecenie” – pisze Straits Times. Autorzy zalecili kontynuowanie finansowania publicznego, szerszy program nauczania półprzewodników i wcześniejsze zapoznawanie uczniów z branżą – w tym działania w Arizonie, gdzie uczniowie szkół podstawowych przymierzają białe kombinezony „bunny suits” noszone wewnątrz zakładów produkcyjnych. Raport nie rozwinął kwestii przedłużenia finansowania NSF po 2027 r.

Dlaczego to ważne: ryzyka drugiego rzędu

Luka kadrowa uderza w amerykański przemysł półprzewodnikowy, który od dawna nie przeprowadził poważnej rozbudowy na terenie kraju – jak ujęła to Roundtree. Ta wieloletnia stagnacja sprawia, że doradcy szkół średnich i profesorowie uczelni rzadko kierują uczniów ku karierom w branży chipów, zostawiając pracodawców w rywalizacji o małą pulę. Jeśli prognozowany deficyt 157 tys. pracowników się ziści, praktyczne konsekwencje będą następujące: opóźnione daty pierwszego krzemu w fabrykach TSMC w Arizonie, odroczone rekrutacje w zakładzie Intela w Ohio, wolniejsze wchodzenie na pełne obroty kompleksu pamięciowego Micron w Nowym Jorku oraz utrzymująca się zależność od azjatyckich fabryk w zakresie zaawansowanych procesów technologicznych – czyli dokładnie ten scenariusz, któremu miała zapobiec ustawa Chips Act.

Stawka polityczna jest wyjątkowo skoncentrowana. Administracja Trumpa publicznie promowała rozbudowę przemysłu półprzewodnikowego jako dowód, że polityka przemysłowa może przywrócić do kraju krytyczne łańcuchy dostaw. Materialne opóźnienia dałyby krytykom amunicję do argumentowania, że subsydia trafiły do projektów, których harmonogramy i tak się przesuwają – niezależnie od wsparcia federalnego – i zwiększyłyby presję na prawodawców, by jeszcze przed wygaśnięciem w 2027 r. programów kadrowych NSF przyznali nowe środki.

Czynnik komplikujący: rynek pracy napędzany przez AI

Drugi, paradoksalny nacisk ściska tę samą pulę pracowników z innej strony. Boom na AI obwinia się o dziesiątki tysięcy zwolnień w szeroko pojętym sektorze technologicznym w 2026 r. – firma Challenger, Gray & Christmas odnotowała ok. 102 tys. cięć etatów przypisywanych AI w tym roku, jak podaje Straits Times. Te wstrząsy teoretycznie mogłyby przekierować zwolnionych inżynierów oprogramowania ku rolom sprzętowym, ale autorzy raportu zauważają, że to wyższe płace w oprogramowaniu – nie bezrobocie wywołane AI – są czynnikiem wiążącym, który zniechęca studentów do półprzewodników. Te dwa wątki – fabryki głodujące za inżynierami, a firmy programistyczne zwalniające ludzi – toczą się równolegle, nie kompensując się wzajemnie.

Trzeci nacisk leży po stronie kosztowej: rosnące ceny miedzi, stali i cementu windowają budżety budowy nowych fabryk, donosi Straits Times, co zwiększa ryzyko, że nawet projekty, które zabezpieczą wystarczającą liczbę inżynierów, mogą napotkać przekroczenia kosztów lub redukcję zakresu.

Gdzie zbiegają się doniesienia – i co pozostaje niejasne

Bloomberg i Straits Times niosą tę samą bazową depeszę agencyjną i zgadzają się co do wszystkich przytoczonych danych liczbowych, w tym wartości 157 tys. pracowników, statystyki 3 proc. dla „lejka” inżynierskiego, rozkładu na poszczególne stany oraz podziału 74 proc. produkcja / 60 proc. inżynieria wśród nieobsadzonych ról. Między obydwoma źródłami nie ma sprzeczności co do faktów przedstawionych w dostępnych fragmentach.

Czego żadne ze źródeł nie precyzuje: dokładnej metodologii stojącej za prognozą 157 tys. (raport opisano jedynie jako „analizę obejmującą badanie pracodawców”), czy figura ta reprezentuje łączne potrzeby rekrutacyjne, czy nowe netto etaty, ani jak prognoza zmieniłaby się przy różnych założeniach dotyczących automatyzacji opartej na AI, polityki imigracyjnej czy anulowania planowanych fabryk. Straits Times dodaje, że raport McKinsey/SEMI/NSF nie rozwinął kwestii przedłużenia programów kadrowych National Science Foundation po 2027 r. – jest to luka, która sama w sobie stanowi temat do śledzenia.

Skala i porównania

Luka 157 tys. osób do 2030 r. jest duża w zestawieniu z obecną amerykańską siłą roboczą w przemyśle półprzewodnikowym, lecz niewielka w relacji do szerszego rynku pracy inżynierskiej. Dla kontekstu: USA co roku produkują znacznie ponad 100 tys. absolwentów inżynierii, co sugeruje, że problem nie polega na surowej liczbie ludzi, lecz na specjalistycznym szkoleniu półprzewodnikowym. Tymczasem samo zobowiązanie TSMC na 265 mld USD w przybliżeniu odpowiada łącznej zapowiedzianej wartości kilku indywidualnych megaprojektów w Teksasie i Arizonie od 2020 r., co pokazuje, jak bardzo popyt na kadrę koncentruje się w kilku firmach, a nie rozkłada na całą branżę.

Przeznaczone przez Chips Act z 2022 r. 200 mln USD na kadrę w NSF, choć politycznie znaczące, jest też skromną skalą w porównaniu z prywatnym kapitałem, który ma odblokować – to ok. 0,05 proc. zapowiedzianych wydatków TSMC w Arizonie.

Co obserwować dalej

Trzy konkretne kamienie milowe pokażą, czy prognozowana luka stanie się czynnikiem wiążącym, czy do opanowania niedoborem:

1. Finansowanie federalne po 2027 r. Przeznaczone przez Chips Act 200 mln USD na kadrę w National Science Foundation wygasa za ok. 18 miesięcy. To, czy Kongres je odnowi, zwiększy czy pozwoli mu wygasnąć, wyznaczy trajektorię dla „lejka” techników i inżynierów.
2. Dane rekrutacyjne z projektów kotwicznych. Pierwsze fabryki TSMC w Arizonie, zakład Intela w Ohio i kompleks pamięciowy Micron w Nowym Jorku będą w fazie aktywnego rozruchu w latach 2027-2028. Kwartalne raporty rekrutacyjne oraz wszelkie wytyczne dotyczące dat pierwszej produkcji będą najczystszym sygnałem, czy luka kadrowa opóźnia uruchomienie produkcji.
3. Interwencje w „lejku”. Autorzy raportu wskazują na poszerzenie programów nauczania i wcześniejszą ekspozycję zawodową jako lekarstwa. Działania na poziomie stanowym – takie jak arizoński program w szkołach podstawowych – oraz wszelkie nowe programy w szkołach wyższych i zawodowych w Teksasie, Ohio i Nowym Jorku pokażą, czy pula talentów poszerza się wystarczająco szybko, by do 2030 r. zamknąć choćby część luki 157 tys. osób.

Dla inwestorów, polityków i społeczności goszczących te fabryki raport z 7 lipca przeformułowuje historię reshoringu chipów w USA z wyścigu budowlanego w wyścig o kapitał ludzki. Pieniądze są już zarezerwowane; pytanie brzmi, czy pojawią się pracownicy, by je wydać.