Naukowcy łączą falę upałów w Ameryce ze zmianą klimatu

Naukowcy wiążą falę upałów w Ameryce Północnej ze zmianą klimatu

Zespół badaczy stwierdził 3 lipca 2026 roku, że upał i wilgotność dotykające tego tygodnia północno-wschodnie Stany Zjednoczone i wschodnią Kanadę byłyby „praktycznie niemożliwe” bez zmiany klimatu wywołanej przez człowieka. Ustalenia, o których poinformował “The New York Times”, pochodzą od World Weather Attribution, naukowego konsorcjum, które szybko ocenia ekstremalne zjawiska pogodowe pod kątem wpływu globalnego ocieplenia. Artykuł “The New York Times”, napisany przez reportera ds. klimatu i środowiska Raymonda Zhonga, nie odnosił się do upałów w innych regionach, skupiając się na kopule ciepła, którą analizują teraz naukowcy zajmujący się atrybucją.

Metodologia i kluczowe ustalenia

Aby oszacować, w jakim stopniu zmiana klimatu zwiększyła prawdopodobieństwo wystąpienia warunków z tego tygodnia, naukowcy przeanalizowali dane dotyczące temperatury mokrego termometru (WBGT), wskaźnika uwzględniającego wilgotność, wiatr i bezpośrednie nasłonecznienie, według “The New York Times”. Ponieważ w momencie przygotowywania analizy fala upałów wciąż trwała, badacze połączyli historyczne obserwacje pogody z danymi prognostycznymi. Odkryli, że najwyższa pięciodniowa średnia WBGT w północno-wschodnich Stanach Zjednoczonych i wschodniej Kanadzie pozostaje rzadkością w dzisiejszym klimacie, z około 0,5-procentowym prawdopodobieństwem wystąpienia w danym roku. W chłodniejszym klimacie sprzed epoki przemysłowej takie warunki byłyby tak rzadkie, że w praktyce niemożliwe, konkludują badacze.

“The New York Times” zaznacza, że ustalenia zespołu nie zostały jeszcze opublikowane w recenzowanym czasopiśmie naukowym – jest to standardowe zastrzeżenie w przypadku szybkich analiz World Weather Attribution. Grupa analizowała wcześniej falę upałów w Europie Zachodniej w czerwcu i stwierdziła, że zmiana klimatu napędziła również to zjawisko.

Bezpośredni związek z Mistrzostwami Świata

Reuters opublikował tego samego dnia własny artykuł z tytułem „Climate change behind sweltering World Cup, scientists say”. Pełny tekst nie był dostępny do weryfikacji, ale tytuł i adres URL wskazują, że relacja Reutersa osadziła ustalenia atrybucji w kontekście Mistrzostw Świata 2026, współorganizowanych przez Stany Zjednoczone, Kanadę i Meksyk, których mecze zaplanowano do 19 lipca 2026 roku. Czytelnicy powinni mieć na uwadze, że konkretne twierdzenia przypisane Reutersowi nie mogły zostać potwierdzone na podstawie dostarczonego fragmentu.

Perspektywa klimatologa

Theodore Keeping, klimatolog z Imperial College London, który pracował nad analizą atrybucji, powiedział “The New York Times”: „W 250. rocznicę Ameryki nasze badanie daje jasne sprowadzenie do rzeczywistości. Klimat, jaki kraj ma dziś, różni się fundamentalnie od tego, jaki panował, gdy ojcowie założyciele podpisywali Deklarację Niepodległości”. Odniesienie do 4 lipca nawiązuje do półtora wieku istnienia Stanów Zjednoczonych.

Europa również się gotuje

Podczas gdy zespół World Weather Attribution analizował Amerykę Północną, odrębna analiza BBC opublikowana na początku lipca udokumentowała równoległy wzorzec rekordowych upałów w całej Europie. BBC podało, że czerwiec 2026 roku przyniósł rekordy temperatur „nie tylko pobite, ale wręcz rozbite w tym, co agencja pogodowa ONZ nazwała „niezwykłym” zjawiskiem na całym kontynencie”. Stephen Belcher, główny naukowiec w UK Met Office, powiedział BBC: „Wywołana przez człowieka zmiana klimatu sprawiła, że takie zjawiska stały się bardziej prawdopodobne i intensywniejsze”.

Konkretne rekordy europejskie

Według BBC temperatury w Wielkiej Brytanii osiągnęły 37,7°C w Lingwood w Norfolk, bijąc poprzedni czerwcowy rekord kraju wynoszący 35,6°C, ustanowiony w 1957 roku i wyrównany w 1976 roku. W Cardiff minimalna temperatura nocna 23,5°C w nocy z 24 na 25 czerwca była najcieplejszą czerwcową nocą kiedykolwiek zanotowaną w Wielkiej Brytanii. Ponad tuzin krajów europejskich pobiło swoje czerwcowe rekordy temperatury, z różnicami sięgającymi dwóch, trzech stopni między starymi a nowymi maksimami. Francja i Hiszpania odnotowały najgorętsze czerwcowe dni pod względem średniej krajowej, a Szwajcaria osiągnęła 39°C, bijąc poprzedni rekord czerwcowy o ponad 2°C, podało BBC.

Dlaczego Europa szybko się ociepla

BBC przedstawiło kilka mechanizmów stojących za szybkim ociepleniem Europy. Kontynent ociepla się szybciej niż średnia światowa, częściowo z powodu utraty jasnego śniegu i lodu, które kiedyś odbijały więcej energii słonecznej z powrotem w kosmos, a także z powodu spadku obecności drobnych zanieczyszczeń aerozolowych w powietrzu, które miały podobny efekt odbijania. Część naukowców twierdzi, że zmiany wzorców cyrkulacji atmosferycznej również przynoszą więcej układów wysokiego ciśnienia wywołujących fale upałów, choć BBC zaznaczyło, że ten związek nie jest pewny. Sonia Seneviratne, profesor w Instytucie Nauk Atmosferycznych i Klimatycznych na ETH Zurich w Szwajcarii, powiedziała BBC: „W porównaniu z historycznymi pomiarami było to oczywiście bardzo nietypowe”, dodając jednocześnie, że jako klimatolog „nie jest zbyt zaskoczona” biorąc pod uwagę ocieplający się klimat.

Noce tropikalne i rola wilgotności

Raportowanie BBC podkreślało, że wilgotność potęguje niebezpieczeństwo ekstremalnego upału, ponieważ upośledza zdolność organizmu do chłodzenia się przez pocenie. Najcieplejsza czerwcowa noc w historii Wielkiej Brytanii, w Cardiff, zilustrowała trend, który BBC opisało jako coraz częstszy: „noce tropikalne”, podczas których temperatury utrzymują się powyżej 20°C. Ed Hawkins, profesor nauk o klimacie na University of Reading, powiedział BBC: „Zdecydowanie należy spodziewać się coraz większej liczby nocy tropikalnych, w miarę jak globalne temperatury wciąż rosną”.

Dwa zjawiska, dwa ramy analityczne

Amerykańska analiza atrybucji i europejski przegląd BBC to odrębne przedsięwzięcia o różnych metodologiach. World Weather Attribution tworzy ilościowe szacunki tego, jak zmiana klimatu zmieniła prawdopodobieństwo zjawiska, opierając się na danych obserwacyjnych i modelach klimatycznych. Raportowanie BBC opiera się na krajowych agencjach meteorologicznych (Met Office, Deutscher Wetterdienst, Météo-France) oraz wywiadach z poszczególnymi naukowcami, a nie na jednym szybkim badaniu atrybucji. Czerwcowa fala upałów w Europie była jednak przedmiotem odrębnej analizy World Weather Attribution, która według “The New York Times” doszła do podobnych wniosków na temat roli zmiany klimatu.

Co jest potwierdzone, a co nie

Potwierdzone na podstawie dostępnych źródeł: ustalenie World Weather Attribution, że tegoroczna fala upałów w Ameryce Północnej byłaby „praktycznie niemożliwa” bez zmiany klimatu; metodologia oparta na WBGT; około 0,5-procentowe roczne prawdopodobieństwo w dzisiejszym klimacie; oraz równoległe rekordowe upały w Europie udokumentowane przez BBC i krajowe agencje pogodowe. Niepotwierdzone: wszelkie szczegóły z artykułu Reutersa poza jego tytułem i tematem, w tym które areny czy mecze Mistrzostw Świata były bezpośrednio omawiane. Czytelnicy poszukujący relacji Reutersa powinni zapoznać się z oryginałem pod podanym adresem URL.

Szerszy kontekst zdrowia publicznego

Poza wydarzeniami sportowymi zbieżność dwóch dużych fal upałów w jednym lecie ma konsekwencje udokumentowane w szerszej literaturze naukowej. Przegląd opublikowany w “Nature” pod tytułem „Waterborne diseases and climate change”, cytowany przez badania Global Burden of Disease oraz Szósty Raport Oceniający IPCC, opisuje, w jaki sposób rosnące temperatury, zmieniające się opady i częstsze zjawiska ekstremalne mogą wpływać na przenoszenie chorób biegunkowych i innych infekcji. Choć artykuł “Nature” nie był bezpośrednio przywoływany w relacjach o fali upałów, dostarcza kontekstu dla stawki zdrowia publicznego w ocieplającym się klimacie, która wykracza daleko poza ryzyko udaru cieplnego podczas turnieju piłkarskiego.

Co obserwować dalej

Analiza World Weather Attribution nie ukazała się jeszcze w recenzowanym czasopiśmie, więc jej formalna publikacja jest kamieniem milowym do śledzenia w najbliższym czasie. Po stronie sportowej tytuł Reutersa sugeruje powiązanie między upałem a Mistrzostwami Świata 2026, a każda reakcja FIFA, organizatorów turnieju czy uczestniczących federacji w sprawie protokołów łagodzenia upałów – w tym przerw na chłodzenie, zmian godzin rozpoczęcia meczów czy zmian aren – byłaby istotnym rozwinięciem tematu. Po stronie europejskiej BBC podało, że na początku lipca zbliża się kolejna fala upałów, a w miarę postępu miesiąca oczekiwane są zaktualizowane oceny Met Office i Światowej Organizacji Meteorologicznej.