Dlaczego Fed zignorował żądania Trumpa ws. stóp

Rezerwa Federalna zdecydowała się utrzymać stopy procentowe na niezmienionym poziomie, utrzymując bazową stopę funduszy federalnych w przedziale docelowym od 4,25% do 4,5%. Decyzja ta, ogłoszona po zakończeniu dwudniowego posiedzenia Komitetu Otwartego Rynku (FOMC), utrzymuje koszty pożyczek na poziomie, który decydenci polityczni określają jako „co najmniej umiarkowanie restrykcyjny”. Stopa pozostaje na tym niezmienionym poziomie od grudnia, kiedy to Fed ostatni raz obniżył stopy i rozpoczął ocenę potencjalnego wpływu gospodarczego ceł na import wprowadzonych przez administrację Trumpa.

Podczas gdy decyzja o utrzymaniu stóp była w dużej mierze oczekiwana przez ekonomistów, została podjęta w obliczu wyraźnych żądań z Białego Domu obniżenia kosztów pożyczania. Prezydent Donald Trump publicznie zwiększył presję na bank centralny w dniach poprzedzających spotkanie. W poranku ogłoszenia Biały Dom wydał oświadczenie, w którym stwierdzono: „Nie ma już żadnych wymówek — teraz jest czas, aby „zbyt późny” Powell obniżył stopy!”. Było to najnowsze z serii prób wpływania na politykę monetarną przez administrację, w tym osobistych ataków na prezesa Fed Jerome’a Powella, którego Trump nazwał w ostatnich dniach „głupkiem”.

Decyzja ujawniła również znaczący podział w Zarządzie Rezerwy Federalnej. Dwaj z siedmiu gubernatorów banku, Christopher Waller oraz wiceprzewodnicząca do spraw nadzoru Michelle Bowman, sprzeciwili się decyzji większości. Oboje są nominatami prezydenta Trumpa. Wyrazili oni opinię, że „preferowali obniżenie docelowego przedziału dla stopy funduszy federalnych o jedną czwartą punktu procentowego na tym spotkaniu”. Jest to pierwszy raz od ponad 30 lat, gdy dwóch z siedmiu członków zarządu Fed w Waszyngtonie głosowało przeciwko decyzji w sprawie stóp, co podkreśla wewnętrzną debatę nad odpowiednią ścieżką polityki monetarnej.

Przewodniczący Rezerwy Federalnej Jerome Powell bronił decyzji o utrzymaniu stóp na niezmienionym poziomie podczas konferencji prasowej, podkreślając niezależność banku centralnego od wpływu polityki. Gdy zapytano o wezwania administracji do obniżenia stóp oraz potrzeby rządu federalnego, Powell stwierdził jasno: „Nie bierzemy pod uwagę potrzeb fiskalnych rządu federalnego. Żaden bank centralny zaawansowanej gospodarki tego nie robi”. Argumentował, że uwzględnianie potrzeb fiskalnych podważyłoby wiarygodność zarówno banku centralnego, jak i polityki fiskalnej USA.

Pod względem ekonomicznym Fed wskazał na najnowsze dane pokazujące, że inflacja, choć umiarkowana w porównaniu ze szczytami, pozostaje podwyższona. Według raportu indeksu cen konsumpcyjnych (CPI) za czerwiec, inflacja wzrosła do 2,7%, co jest wzrostem w porównaniu z 2,4% w miesiącu poprzednim. Wzrost ten jest częściowo przypisywany cłom, gdyż firmy zaczynają przenosić koszty podatków importowych na konsumentów. Przedstawiciele Fed wcześniej przewidywali, że wzrost cen przyspieszy latem i wyrazili niechęć do obniżenia stóp, dopóki ta presja inflacyjna nie ustąpi.

Powell zauważył, że choć wyższe cła „zaczną wyraźniej widnieć w cenach niektórych towarów”, ich szerszy wpływ wciąż się rozwiązuje. Stwierdził: „ich ogólny wpływ na działalność gospodarczą i inflację pozostaje do zobaczenia”. Mimo presji na stymulację gospodarki, Powell zasugerował, że obecne dane ekonomiczne nie uzasadniają natychmiastowej obniżki. „Gospodarka nie radzi sobie tak, jakby polityka restrykcyjna niesłusznie ją hamowała” – powiedział, choć przyznał, że „ryzyka dla rynku pracy są z pewnością widoczne”.

Dlaczego niezależność Fed ma teraz znaczenie

Decyzja o utrzymaniu stóp mimo żądań prezydenta jest istotnym testem niezależności Rezerwy Federalnej, zasadniczej zasady nowoczesnego bankowości centralnej zaprojektowanej w celu izolowania polityki monetarnej od krótkoterminowych nacisków politycznych. Banki centralne działają w oparciu o mandat utrzymania stabilności cen i maksymalnego zatrudnienia, celów, które często wymagają trudnych decyzji, które mogą nie być politycznie popularne. Opierając się wezwaniom do obniżenia stóp, Fed sygnalizuje, że jego główna lojalność pozostaje przy mandatach ustawowych, a nie przy dążeniu administracji do tańszego kredytu w celu pobudzenia wzrostu.

To napięcie narastało od miesięcy. Oś czasu konfliktu ujawnia pogarszanie się relacji między Białym Domem a bankiem centralnym. Począwszy od końca stycznia, Trump rozpoczął publiczną krytykę Fed, sugerując, że jego skupienie na kwestiach społecznych odwraca uwagę od kontrolowania inflacji. Do kwietnia retoryka nasiliła się, a Trump wzywał do „zwolnienia” Powella i oznaczał go mianem „dużego przegranych” i „głupka”. Publiczny charakter tych ataków jest nietypowy; choć prezydenci często nie zgadzali się z polityką Fed, używanie osobistych insynuacji i bezpośrednich gróźb wymiany prezesa stanowi odejście od historycznych norm szacunku dla autonomii Fed.

Wewnętrzny sprzeciw gubernatorów Wallera i Bowman dodaje kolejną warstwę złożoności tej dynamiki. Jako nominatki Trumpa, ich głosy za obniżeniem stóp są zgodne z publicznym stanowiskiem prezydenta. Ten podział sugeruje, że presja polityczna wywodząca się z Białego Domu może znajdować pewien oddźwięk wewnątrz samej instytucji, nawet jeśli większość, prowadzona przez Powella, nadal priorytetowo traktuje walkę z inflacją. Fakt, że dwaj gubernatorzy wystąpili przeciwko konsensusowi, to rzadkie wydarzenie, które podkreśla wysokie stawki obecnej debaty ekonomicznej.

Rola ceł i inflacji

Kluczowym czynnikiem napędzającym ostrożność Fed jest niepewność dotycząca inflacji, w szczególności wpływ ceł. Raport Reutera zauważa, że trend spadku cen towarów zaczyna się odwracać, gdy firmy przerzucają koszty ceł na konsumentów. Ten mechanizm ekonomiczny wyjaśnia, dlaczego Fed jest niechętny do obniżenia stóp: obniżenie kosztów pożyczania stymuluje popyt, co – gdy łańcuchy dostaw stoją w obliczu wyższych kosztów z powodu ceł – może prowadzić do jeszcze wyższych cen.

Fed jest zasadniczo w stanie zawieszenia, czekając, aby sprawdzić, czy wzrost inflacji spowodowany cłami jest tymczasowy, czy trwały. Komentarze Powella wskazują, że bank centralny uważa, że nadal jest za wcześnie, aby określić pełny wpływ gospodarczy polityki handlowej. Wzrost CPI do 2,7% służy jako konkretny punkt danych uzasadniający to podejście „czekaj i zobacz”. Gdyby Fed teraz obniżył stopy, a inflacja gwałtownie wzrosła, mogłoby to zaszkodzić wiarygodności banku centralnego i zmusić do bardziej agresywnych, bolesnych podwyżek stóp w przyszłości.

Z perspektywy administracji priorytetem jest jednak natychmiastowy wzrost gospodarczy. Trump powiązał niższe stopy procentowe bezpośrednio ze swoją polityka celną, sugerując, że powinny one iść „w parze”. Argument Białego Domu wydaje się polegać na tym, że gospodarka potrzebuje stymulacji, aby zrekompensować wszelkie negatywne skutki wojen handlowych lub globalnego spowolnienia. Tworzy to fundamentalny konflikt: Fed patrzy na ryzyko wzrostu inflacji, podczas gdy prezydent skupia się na ryzyku spowolnienia wzrostu.

Gdzie zgadzają się i różnią się raporty

Niezależne raporty z Axios, Al Jazeera i Reutera potwierdzają główne fakty historii: utrzymanie stóp na poziomie 4,25%-4,5%, historyczny sprzeciw Wallera i Bowman oraz istnienie znaczącej presji Białego Domu. Jednak źródła oferują różne akcenty, które pomagają namalować pełniejszy obraz.

Raportowanie Al Jazeera zapewnia szczegółowy kontekst dotyczący konkretnych obelg wymienianych między Trumpem a Powellem, takich jak komentarz „głupka”, oraz wyraźnego oświadczenia Białego Domu dotyczącego „braku wymówek”. To źródło podkreśla teatralny i agresywny charakter kampanii nacisków. Reuters kontrastuje skupiając się mocniej na danych ekonomicznych, szczegółowo opisując wzrost inflacji do 2,7% i oczekiwania rynkowe dotyczące przyszłej obniżki we wrześniu. Axios łączy te kąty, szczegółowo opisując konkretny podział głosów i niuansowane komentarze Powella na temat tego, że gospodarka nie jest niesłusznie hamowana przez politykę restrykcyjną.

Nie ma sprzeczności w faktycznym raportowaniu, ale rozbieżność w focusie – retoryka polityczna kontra dane ekonomiczne – odzwierciedla dwa odrębne argumenty w grze: polityczny żądanie wzrostu kontrinstytucjonalny mandat stabilności. Zgoda we wszystkich źródłach, że sprzeciw jest pierwszego swojego rodzaju od 30 lat, służy jako weryfikacja historycznego znaczenia tego spotkania.

Na co zwrócić uwagę w następnej kolejności

Najbliższa przyszłość stóp procentowych będzie prawdopodobnie zależeć od danych opublikowanych między teraz a kolejnym spotkaniem Fed. Jak zauważa Reuters, inwestorzy obecnie oczekują obniżki o kwartał punktu procentowego we wrześniu. To oczekiwanie sugeruje, że rynek uważa, że obecne utrzymanie stóp jest przerwą, a nie trwałym zatrzymaniem cyklu łagodzenia.

Analitycy będą uważnie obserwować, czy dane o inflacji się umiarkują, czy też wzrost cen napędzany cłami się utrwali. Jeśli inflacja pozostanie uporczywie wysoka, Fed może zostać zmuszony do utrzymania wyższych stóp przez dłuższy czas, co potencjalnie nasili konflikt z Białym Domem. Wręcz przeciwnie, jeśli rynek pracy pokaże oznaki znacznego osłabienia – o czym Powell wspominał jako „ryzyka spadkowe” – presja na obniżkę, nawet w midst inflacji, może stać się przytłaczająca.

Innym krytycznym obszarem do obserwacji jest skład samego Fed. Z kadencją Powella wygasającą w maju 2026 r., możliwość jego zastąpienia przez bardziej uległego kandydata, takiego jak gubernator Waller, pozostaje zagrażającą perspektywą, która może zmienić trajektorię banku centralnego w dłuższej perspektywie. Na razie jednak Fed wybrał pozostanie na kursie, priorytetowo traktując dane ponad żądania.

Oś czasu konfliktu Trump-Powell

• 29 stycznia 2025 r.: Fed utrzymuje stopy na niezmienionym poziomie; Trump twierdzi, że inflacja nie byłaby problemem, gdyby Fed skupiał się mniej na «DEI» i «zielonej energii». Source 1
• 21 kwietnia 2025 r.: Trump żąda od Powella, «dużego przegranych», aby natychmiast obniżył stopy w wpisie w mediach społecznościowych. Source 1
• 8 maja 2025 r.: Po tym, jak Fed pozostawia stopy bez zmian, Trump nazywa Powella «głupcem», który «nie ma pojęcia». Source 1
• 24 lipca 2025 r.: Trump odwiedza siedzibę Fed i twierdzi, że bank centralny jest gotowy do obniżenia stóp. Source 1
• 30 lipca 2025 r.: Fed ogłasza, że utrzyma stopy na poziomie 4,25%-4,5% mimo presji Białego Domu, co oznacza pierwszy sprzeciw dwóch gubernatorów od ponad 30 lat. Source 1, Source 2