Kongres AfD w Erfurcie otoczony masowymi protestami, Weidel i Chrupalla ponownie wybrani

AfD zbiera się w Erfurcie w warunkach zwiększonych zabezpieczeń

Alternatywa dla Niemiec (AfD) otworzyła w sobotę 4 lipca 2026 roku dwudniowy kongres partii w Erfurcie, stolicy Turyngii, w warunkach znaczących ograniczeń bezpieczeństwa. Al Jazeera podała, że w centrum miasta zebrało się szacunkowo 20 tys. demonstrantów, a niemiecka policja naliczyła ponad 200 autobusów z uczestnikami protestu przybywającymi do miasta. Według Al Jazeery protestujący ze związków zawodowych, organizacji społeczeństwa obywatelskiego i partii lewicowych blokowali drogi prowadzące do miejsca kongresu; niektórzy schodzili na linach z mostu autostradowego, a inni organizowali blokujące akcje siedzące wokół śródmieścia.

Przed spotkaniem rozmieszczono duże siły policji, w tym oddziały wsparcia z całych Niemiec. W doniesieniach medialnych, na które powołała się Al Jazeera, pisano, że część demonstrantów starła się z policją w mundurach ochronnych, lecz większości delegatów AfD i tak udało się dotrzeć do hali, gdzie – jak poinformowali przedstawiciele partii – kongres rozpoczął się punktualnie pomimo zakłóceń.

Weidel i Chrupalla potwierdzeni na stanowiskach, choć z różnym poparciem

Deutsche Welle poinformowała, że delegaci potwierdzili Alice Weidel i Tina Chrupallę w rolach współprzewodniczących partii. Weidel, pochodząca z zachodnich Niemiec, uzyskała 81 proc. głosów, umacniając swoją pozycję na szczycie partii. Chrupalla, ze wschodnich Niemiec, zdobył 70 proc. – co stanowi wyraźny spadek wobec 83 proc. sprzed dwóch lat. Według DW wynik ten może podsycić ponowną debatę w partii o zasadność utrzymywania modelu podwójnego przywództwa. Zgodnie ze statutem AfD dozwolony jest również model z jednym przewodniczącym.

Przemówienie programowe wokół deportacji i wyzwanie rzucone Merzowi

W swoim wystąpieniu Weidel zaatakowała niemiecki blok konserwatywny, złożony z Unii Chrześcijańsko-Demokratycznej (CDU) i jej bawarskiej siostrzanej partii, Unii Chrześcijańsko-Społecznej (CSU). Według DW Weidel zarzuciła konserwatywnemu kanclerzowi Friedrichowi Merzowi ogłaszanie reform, których nie zamierza realizować. Następnie powiedziała do delegatów: „Przeprowadzimy bezwzględne deportacje!” – co spotkało się z gromkimi oklaskami na sali.

Chrupalla skupił się z kolei na ambicjach partii dotyczących przejęcia władzy. DW podała, że opisał AfD jako partię, która przekształciła się w głównonurtową „partię ludową”, dodając: „Chcemy rządzić – i będziemy rządzić – najpierw na poziomie krajów związkowych, a potem na szczeblu federalnym”.

Głos protestujących i wezwanie do delegalizacji

Protesty zorganizowała antyafdowska grupa parasolowa o nazwie Widersetzen, czyli „Stawiaj opór”. Georg Becker, rzecznik tego porozumienia, powiedział agencji Reuters, cytowanej przez Al Jazeerę: „Chcemy jasno powiedzieć, że po prostu nie będziemy tego tolerować, że faszyzm w Niemczech jest w odwrocie, tu się podnosi”. Noa Sander, kolejny rzecznik, powiedziała AFP, również cytowanej przez Al Jazeerę: „AfD chce masowych deportacji i czystek etnicznych. Powinna zostać zdelegalizowana. Zamierzamy dokonać tego, blokując ich kongres partyjny i stając na drodze AfD, jej polityce i członkom, gdziekolwiek się pojawią, dbając o to, by nie mieli miejsca w społeczeństwie”.

Muzyczny incydent na sali

Głosowanie nad kierownictwem zostało na krótko zakłócone przez najwyraźniej muzyczny protest. DW podała, że dźwięki trąbki i fragmenty „Marszu Imperialnego” – motywu z „Gwiezdnych wojen” kojarzonego z czarnym charakterem Darthem Vaderem – rozbrzmiewały na sali co jakiś czas w trakcie głosowania. Źródło zakłóceń nie zostało od razu ustalone, a służby ochrony spędziły około pół godziny na przeszukiwaniu obiektu z psami tropiącymi, zanim znalazły ukryty za podium głośnik Bluetooth.

Sojusznik Höckego awansowany na stanowisko związane z bezpieczeństwem

Kongres był również okazją do awansu Stefana Möllera, opisywanego przez DW jako bliskiego współpracownika awanturnika Björna Höckego, na stanowisko zastępcy federalnego rzecznika AfD. Möller będzie odpowiedzialny za spory prawne między AfD a służbami bezpieczeństwa wewnętrznego. Według DW Möller chwalił się, że służby bezpieczeństwa mają na niego „gruby plik” akt.

Pozycja AfD w skali kraju i test w Saksonii-Anhalt

Al Jazeera poinformowała, że AfD stała się w zeszłym roku drugą największą partią w wyborach federalnych, osiągając najlepszy wynik dla partii skrajnie prawicowej w Niemczech od II wojny światowej. Sondaże od tamtej pory pokazują wyraźną przewagę nad konserwatystami kanclerza Merza, częściowo napędzaną wieloletnią stagnacją gospodarczą. Partia wydaje się gotowa po raz pierwszy przejąć władzę na szczeblu kraju związkowego we wschodniej Saksonii-Anhalt, co mogłoby otworzyć drogę do dalszych sukcesów na szczeblu ogólnokrajowym.

Relacjonując z Saksonii-Anhalt dla Al Jazeery, Dominic Kane powiedział, że najnowsze sondaże w tym landzie dają AfD około 42 proc. – poziomu, który mógłby zapewnić partii bezwzględną większość. „Byłby to pierwszy przypadek od 1932 roku, kiedy partia skrajnej prawicy wygrała kontrolę nad niemieckim landem w wolnych i uczciwych wyborach – i wysłałby to fale szokowe przez ten kraj i daleko poza jego granice” – dodał.

Dlaczego partie głównonurtowe zachowują dystans

Pomimo wzrostu AfD wszystkie niemieckie partie głównonurtowe wykluczyły współpracę z nią, powołując się – jak podała Al Jazeera – na jej „antydemokratyczne” i „ekstremistyczne” poglądy. Partia od kilku lat znajduje się również pod obserwacją krajowej agencji wywiadu ze względu na podejrzenie działań antykonstytucyjnych. Wśród protestujących w Erfurcie głównym postulatem, według relacji Al Jazeery, było zdelegalizowanie partii.

Równoległy przekaz Merza w Düsseldorfie

Tego samego dnia kanclerz Merz przemawiał na regionalnym kongresie CDU w Düsseldorfie, stolicy Nadrenii Północnej-Westfalii. Według DW Merz powiedział członkom partii: „Najlepsze lata Niemiec nie są za nami: Jeśli postąpimy właściwie, mamy przed sobą kilka bardzo dobrych lat”. Dodał: „Udowadniamy, że polityczne centrum potrafi znajdować rozwiązania, wypracowywać kompromisy, a także reformować kraj. Krok po kroku udowadniamy, że jesteśmy prawdziwą koalicją reform dla Niemiec”.

DW odnotowała, że Merz nie miał początkowo uczestniczyć w kongresie w Nadrenii Północnej-Westfalii, a jego ostatnia chwila obecność została odebrana jako próba zjednoczenia CDU po niedawnym rozłamie. W toku ostatnich kontrowersyjnych rozmów o reformach gospodarczych narastały spekulacje, że CDU szykuje premiera NRW Hendrika Wüsta jako „kanclerza w oczekiwaniu” na wypadek, gdyby Merz nie dostarczył wyników. Wybory w Nadrenii Północnej-Westfalii mają odbyć się na początku przyszłego roku, według DW.

Co obserwować dalej

Dwie najbliższe daty powinny wyznaczyć ramy politycznych skutków zjazdu w Erfurcie. Pierwszą z nich są wybory landowe w Saksonii-Anhalt, gdzie sondaże plasują AfD w zasięgu bezwzględnej większości. Drugą jest wewnątrzpartyjna debata AfD o modelu podwójnego przywództwa, którą – jak podała DW – słabszy wynik Chrupalli może ponownie podsycić. Jakakolwiek formalna zmiana tej struktury wymagałaby zmiany statutu partii na przyszłym kongresie.